[elke leest]

[elke wil lezen over] filosofie

Vriendin Elke, van de cheesecake, wil zich wel eens verdiepen in mijn grote liefde, de filosofie. Dus boog ik me mentaal over een boekenlijstje voor wie van 0 begint en niet meteen een bepaald domein in gedachten heeft. Wat zijn leuke boeken om te lezen over filosofie, die je een goed beeld geven van het veld en tegelijk toegankelijk zijn voor een leek?

2788041

Ik zal beginnen bij het begin: De wereld van Sofie (Jostein Gaarder, 1991). Ja, het is een jeugdboek, én fictie, maar het is ook tegelijk een heel goede inleiding in de belangrijkste domeinen en denkers binnen de filosofie. In een serie vlot geschreven, heldere brieven vat Gaarder de geschiedenis van de filosofie perfect samen én de grote twist van het verhaal kan eigenlijk niet meer filosofisch zijn. Zeker een aanrader om mee te beginnen of te herlezen. [x]

15735186

Een tweede aanrader is Poeh en de filosofen (John Tyerman Williams, 1995), maar alleen als je de figuurtjes van A.A. Milne een beetje kent. Tyerman Williams gebruikt de figuren, elk met een uitgesproken manier van denken en set van waarden, om de belangrijkste denkers uit de geschiedenis van de filosofie te belichten. Het is echt een heerlijk boekje, ik heb zelf al meteen zin om er opnieuw aan te beginnen 🙂 [x]

24699624

Wat betekent het allemaal? Zeer korte inleiding in de filosofie (Thomas Nagel, 1987) doet exact wat het belooft. In een aantal korte hoofdstukken geeft de auteur een inleiding in de verschillende domeinen van de filosofie: de vraag naar goed en kwaad (ethiek), naar waarheid (epistemologie), naar schoonheid (esthetica), naar bestaan (metafysica), etc… Het is al een beetje ‘moeilijker’ geschreven dan de vorige twee, maar wel een perfecte inleiding in alle domeinen. Zo weet je meteen welke velden en vragen je allemaal kan verwachten binnen de discipline, maar ook wat jou dan precies het meest interesseert. Deze was ook een verplicht nummer in het eerste jaar wijsbegeerte aan de KULeuven, voor het vak Stel en Dispuut. [x]

15835094

Filosofie in beeld (Margreet de Heer, 2010) doet min of meer hetzelfde, maar op een super grappige beeldende manier. Ze laat alle belangrijke concepten van de westerse traditie aan bod komen, genoeg om de smaak op te doen zonder je dood te slaan met moeilijke termen. Zoals alles van de Heer een absolute aanrader voor jonge mensen of als vlotte inleiding in een discipline. [x]

33959945. sy475

Zin in filosofie (Ludo Abicht & Hendrik Opdebeeck, 2014) heeft de vorm van een tekstboek, en dat is het ook. Het geeft een historisch overzicht van de geschiedenis van de filosofie aan de hand van drie startvragen, afgeleid van de grote vragen van Kant: wat is goed en kwaad, waar komt de mens vandaan en wat is de zin van het leven. De informatie is helder en heel gestructureerd weergegeven, en het is eigenlijk ook gewoon een goed referentiewerk als je moeilijker of meer gespecialiseerde boeken gaat lezen. [x]

Geschiedenis van de filosofie

Hét referentiewerk dat elke student filosofie in haar kast had (en hopelijk nog steeds heeft) staan is de Störig, ofte Geschiedenis van de filosofie (Hans Joachim Störig, 1982). De Störig is een een encyclopedisch werk waarin alle grote denkers de revu passeren, en kort maar krachtig en correct belicht worden. Perfect om bij de hand te hebben als je je echt in filosofie wil gaan verdiepen. [x]

16140180

En de tegenhanger van de Störing is dit meesterwerk: Geschiedenis van de westerse filosofie vanuit de politieke en sociale omstandigheden van de Griekse Oudheid tot in de twintigste eeuw (Bertrand Russell, 1945). Geschreven door één van de belangrijkste denkers van de twintigste eeuw, is dit een beetje een stoffig en ouderwets maar briljant overzicht van de geschiedenis van westerse filosofie. [x]

35159940. sy475

De Troost van de Filosofie (Alain de Botton, 2000) is ironisch genoeg een boek dat ik nooit gelezen heb :). Ironisch, want het kwam uit knal in het midden van mijn studies, en ik ben eigenlijk een hel grote fan van zijn visie op schrijven over filosofie. Hij is ook één van de mensen achter The School of Life, een organisatie die probeert praktische filosofie populair te maken. Praktische filosofie wil zeggen dat je de inzichten van filosofen gaat toepassen in het dagelijkse leven. Dat wordt door ‘ernstige’ denkers weleens populariserend genoemd, omdat je moet afstappen van terminologie en supermoeilijke abstracties, maar daar tegenover staat dat de zoektocht naar wijsheid en geluk belangrijk is voor iedereen, niet alleen wie goed is met moeilijke woorden…

34298079. sy475

Deze introductie in de grote figuren van de (westerse) filosofie is daar een perfect voorbeeld van: op drie à vier pagina’s wordt de essentie van een denker samengevat, in een heel leesbare stijl. Grote Denkers (2016) is ook een boek dat ik gebruik in de les.

Weg van de historische overzichten en inleidingen dan, met werk van filosofen zelf.

45003869. sy475

Mijn eerste aanrader is misschien een heel vreemde, maar het is één van mijn favorieten waar ik regelmatig naar terug grijp. In Eigen-wijze liefde (Roger Burggraeve, 2000) analyseert de auteur een aantal Bijbelverhalen om er de filosofische kern uit te halen. Zelfs voor wie niet meteen gelovig is, is het een meesterklas in hoe je vanuit een tekst filosofeert: de juiste vragen stellen, elementen helemaal ontleden en andere dingen net aan elkaar verbinden die op het eerste zich niks met elkaar te maken hebben… Heerlijk!

Naar de eeuwige vrede | Kant | 9789461050526 | Boom Filosofie

Eentje uit een totaal andere hoek is Naar de eeuwige vrede (Immanuel Kant, 1795). Er is nu eindelijk een Nederlandse vertaling van, dus ik moet niemand proberen te overtuigen het Duitse Zum ewigen Friede te lezen 🙂 In deze korte tekst beschrijft één van belangrijkste filosofen van de Verlichting hoe we tot een eeuwig durende vrede kunnen komen. Hij bespreekt de rol van handel, het effect van staande legers en wat landen hindert tot vrede en aanmoedigt tot conflict. Een klein meesterwerk.

29095281. sy475

Meditaties over de eerste filosofie in welke het bestaan van God en de onsterfelijke ziel worden bewezen (René Descartes, 1641) is een moeilijker werk, maar omdat het één van de bekendste ideeën van de westerse filosofie bevat, kwak ik het er met plezier bij. Dit is het boek van cogito ergo sum, ik denk dus ik ben. De tekst volgt Descartes’ gedachtegang over wat we zeker kunnen weten lang smeltende bijewas, een malin génie, The Matrix en eindigt bij een fout godsbewijs. Het is een tekst die doet denken over waarheid en kennis, en mooi demonstreert hoe filosofie werkt.

Books – SomethingZ Etcetera

De dialogen van Plato in de vertaling van Xaveer de Win zijn eigenlijk zeer goed te lezen, maar niet allemaal even interessant. Ik pik er graag Symposium (na 385 BCE) uit. Het is eigenlijk een reeks toespraken van feestgasten, waaronder Socrates, die het hebben over ‘liefde’ ter ere van de God Eros.

Brief over het geluk

Als we het dan toch over oude dode Grieken hebben, dan raad ik ook graag Brief over het geluk van Epicurus aan, uit de 3e eeuw BCE. In deze brief aan Menoikeus vertelt Epicurus hoe hij zich geluk voorstelt: met vrienden aan een lange tafel, wijn en olijven bij de hand. [x]

De vrolijke wetenschap - Friedrich Nietzsche | 9789029536561 ...

De vrolijke wetenschap (Friedrich Nietzsche, 1882) is een essentieel werk om de moderne filosofie te begrijpen én alles te weten over hoe hard de Duitsers sucken. Dit is geen boek dat je moet lezen om het te begrijpen, want het is mijn favoriete boek van mijn favoriete filosoof en ik snap er nog steeds maar 50% van ofzo (vooral dat van de Duitsers). Maar elk stukje tekst zal je aan het denken zetten, en het is een prachtig voorbeeld van hoe filosofie óók kan zijn: wild, chaotisch en poëtisch.

9790270

Ik zal al haar werken willen aanraden, maar als introductie tot haar politieke en ethische denken over totalitarisme, politiek en macht is dit boek toch echt iconisch: Eichman in Jeruzalem (Hannah Arendt, 1963) bevat Arendts verslag van het proces tegen een aantal topfiguren van de NSDAP, met name dat van ‘boekhouder’ Adolf Eichmann. Har bedenkingen over goed en kwaad, macht en verantwoordelijkheid, straf en rechtvaardigheid… zijn soms moeilijk, soms pijnlijk, soms open… maar nooit ongenuanceerd. Een fantastisch tijdsdocument.

bol.com | De buik van de filosoof, Michel Onfray | 9789026310478 ...

En tot slot nog deze: in De buik van de filosoof (Michel Onfray, 1989) bespreekt filosoof Onfray de bizarre eetgewoontes van bekende filosofen en hoe die zich verhouden tot hun denken en werk. Mijn favoriete anekdote blijft het verhaal van Immanuel Kant (die van de vrede), die op het einde van zijn leven geen tanden meer had en alleen witte vis kon eten. Omdat hij zo’n belangrijk en gerespecteerd figuur was, was een uitnodiging aan zijn tafel gegeerd. Enig nadeel? Kant at graag in stilte. En het duurde soms twee uur eer zijn maaltijd gekauwd had…

Heb je zelf tips, of heb je één van de boeken gelezen en wil je een recensie kwijt? Hieronder is plaats!

Een gedachte over “[elke wil lezen over] filosofie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s